CZY WSZYSTKIE CHRZTY UDZIELANE PRZEZ KAPŁANÓW NOVUS ORDO MOŻNA UZNAĆ ZA WAŻNE?

Jan Paweł II udziela chrztów o wątpliwej ważności – woda dotyka tylko włosów katechumenów

CZY WSZYSTKIE CHRZTY UDZIELANE PRZEZ KAPŁANÓW NOVUS ORDO MOŻNA UZNAĆ ZA WAŻNE?

Niejeden kapłan (oraz) wierny Tradycji nie kwestionuje ważności chrztów udzielanych (pozornie?) przez duchownych Novus Ordo. Stwierdziwszy fakt zaistnienia (próby?) udzielenia chrztu, milcząco zakłada, że jest on ważny.

Tymczasem prawidłowa metoda postępowania polega najpierw na zbadaniu, czy zaistniała sama okoliczność (do udzielenia) chrztu, następnie zaś jego ważności (tj. tego, w jaki sposób dokonano ceremonii), zakładając, że jest wątpliwy, jeśli nie uda się bezsprzecznie udowodnić jego ważności. Innymi słowy: ceremonie chrztu przeprowadzane przez duchownych Novus Ordo po roku 1990 należy zbadać celem ustalenia, z pomocą wiarygodnych świadków lub nagrania video, czy zostały przeprowadzone poprawnie.

Skąd wybór roku 1990? Datę ową ustalono ze względu na to, że duchowni szkoleni w seminariach przedsoborowych byli już wtedy martwi lub emerytowani. To w okolicach roku 1990 doniesienia o chrztach nieważnych lub wątpliwych stały się coraz bardziej powszechne. Jest precedens dla ustanowienia takiej, zdawałoby się: arbitralnej, daty. W roku 1852 prowincjalny synod westminsterski (Anglia) przypomniał zasadę, na mocy której wszyscy konwertyci urodzeni i ochrzczeni przez protestantów po roku 1733 mieli zostać ochrzczeni warunkowo1.

W zwyczajnych okolicznościach dotyczących życia i działalności Kościoła uprawnione, a nawet konieczne jest zakładanie, że sakrament udzielony przez odpowiednio przeszkolonego kapłana lub biskupa katolickiego został udzielony ważnie. „Zakładać” oznacza w tym przypadku dojść do wniosku o ważności sakramentu ze względu czynniki, które były bez wątpienia obecne podczas udzielania sakramentu. Pewność ową nazywamy pewnością moralną, w odróżnieniu od pewności fizycznej.

Pewność moralna ma swe źródło w wiedzy na temat zwyczajnego ludzkiego działania. Pewność fizyczna bierze się z bezpośredniej wiedzy dotyczącej wszystkich fizycznych okoliczności danego zdarzenia.

Na przykład wsiadając do samolotu mamy moralność pewność w następującym zakresie: (1) pilot oraz drugi pilot mają uprawnienia do kierowania samolotem; (2) faktycznie wiedzą, jak to się robi; (3) nie są pijani; (4) silniki i wszystkie mechaniczne części maszyny są w dobrym stanie technicznym; (5) samolot zatankował wystarczającą ilość paliwa. Wsiadamy na pokład samolotu, ryzykując swoim życiem, mając moralną pewność w wymienionych wyżej sprawach. Istnieje uzasadniona przyczyna, dla której mamy ową moralną pewność – reputacja wybranego przez nas samolotu oraz linii lotniczej etc.

Od czasu do czasu zdarza się jednak, że samoloty się rozbijają. Niemniej jednak do tego typu katastrof dochodzi tak rzadko, przynajmniej w krajach cywilizowanych, że można je określić mianem „nieszczęśliwych wypadków”, uznać za coś wysoce nietypowego i nieprzewidzianego. A zatem takie „nieszczęśliwe wypadki” nie przekreślają moralnej pewności, która mówi nam, że wsiadając na pokład samolotu dotrzemy do miejsca przeznaczenia.

Uzyskanie pewności fizycznej wymagałoby jednak, abyśmy osobiście przebadali samolot pod każdym względem. Nawet po dokonaniu tego pozbawieni bylibyśmy kontroli nad czynnikami takim jak pogoda lub poziom koncentracji pilota.

Gdyby jednak samoloty wykonujące loty komercyjne rozbijały się co dzień, stracilibyśmy moralną pewność dotarcia na miejsce.

Tym, co daje nam moralną pewność ważności sakramentu są następujące czynniki: (1) użycie katolickiego rytuału; (2) pewność, że szafarz sakramentu został odpowiednio przeszkolony w zakresie jego udzielania; (3) pewność, że szafarz sakramentu postępuje zgodnie z katolickim rytuałem i nie odstępuje odeń w żaden istotny sposób.

Przed soborem watykańskim drugim można było bezpiecznie zakładać, że wszystkie wymienione wyżej okoliczności zaszły. Istniała moralna pewność, że chrzty, msze, spowiedzi itd. są sprawowane ważnie; nie było tu wątpliwości. W rezultacie jedynym, czego wymagano jako dowodu zaistnienia sakramentu, było świadectwo katolickiego chrztu.

Owa moralna pewność nie wyklucza jednak całkowicie możliwości zaistnienia „nieszczęśliwego wypadku”, to jest sytuacji, w której niekiedy sakrament byłby nieważny lub wątpliwy ze względu na pewien brak, na przykład rozproszenie kapłana, jednak biorąc pod uwagę poziom wyedukowania kapłanów przed Vaticanum secundum oraz powszechną wtedy wśród duchowieństwa dbałość o ważne sprawowanie sakramentów, przypadki owe były tak rzadkie, że nie mogłyby zachwiać pewnością moralną.

Jeśli jednak chrztu udzieliła osoba świecka, na przykład ze względu na niebezpieczeństwo śmierci dziecka, zasady katolickiej teologii moralnej nakazują kapłanowi zbadać okoliczności udzielenia chrztu, jako że warunki numer (2) oraz (3) nie znalazły zastosowania (szafarzem był bowiem świecki, a nie ksiądz). Jeśli kapłan jest w stanie stwierdzić, że sakrament został udzielony poprawnie, ochrzczonego można wpisać do księgi chrztów. W normalnych okolicznościach ceremonii uzupełniających dokonuje ksiądz w późniejszym czasie.

Rozróżnienie dotyczące wątpliwości uzasadnionej i nieuzasadnionej w przypadku badania ważności sakramentu prowadzi nas na powrót do przykładu z samolotem: Jeśli przed znalezieniem się na podkładzie maszyny odkrylibyśmy, że pilot nadużył alkoholu, mielibyśmy uzasadnioną przyczynę powątpiewania, czy samolot bezpiecznie doleci na miejsce. Lecz wątpienie o tym, czy klapy skrzydeł są w dobrym stanie technicznym albo strach przed tym, że samolotowi odpadną skrzydła, to pozbawione podstaw obawy – wątpliwość nieuzasadniona.

Nieuzasadnionych wątpliwości w przypadku badania ważności sakramentów nie należy brać pod uwagę.

Pytanie, jakie się pojawia, brzmi: Czy konieczne jest domaganie się dowodów na to, że dany chrzest udzielany przez duchownego Novus Ordo jest ważny? Czy przy braku dowodów należy ponownie udzielać chrztu warunkowo? Odpowiedź na oba pytania jest twierdząca.

Ryt sakramentu polega na (1) użyciu prawidłowego istotnej materii oraz koniecznej formy sakramentu, włączając w to prawidłowe ich zastosowanie; (2) na obrzędy sakramentu składają się z modlitw towarzyszących oraz gestów, które oznaczają katolicką naukę dotyczącą sakramentu.

Skupiamy się tu wyłącznie na rycie, to jest: koniecznej materii i formie oraz właściwemu ich użyciu. Nie mówimy o obrzędach chrztu, poddanych przez Novus Ordo „korekcie”, w wyniku której zbagatelizowano kwestię grzechu pierworodnego, a podkreślono „włączenie w społeczność” tj. w religię Novus Ordo. Ta kwestia nie wchodzi w zakres naszych rozważań.

Czy religia Novus Ordo zmieniła ryt chrztu? Nie, względem tradycyjnego rytuału owego sakramentu nie dokonano istotowych zmian w rubrykach i słowach. Skoro zatem ryt chrztu Novus Ordo jest ważny, czemu ktokolwiek miałby kwestionować ważność udzielanych zgodnie z nim chrztów?

Istnieje wiele niekatolickich sekt, których ceremoniały zawierają ważne rytuały chrztu. Dla Kościoła katolickiego nie stanowi to jednak wystarczającego dowodu na ważne udzielenie sakramentu. Według Świętego Oficjum, teologów, kanonistów i liturgistów należy przeprowadzić dochodzenie i na podstawie świadectwa godnych zaufania osób potwierdzić, że sakrament został udzielony ważnie.

Ważność chrztów udzielanych przez kapłanów Novus Ordo należy badać z powodu uzasadnionych wątpliwości dotyczących zastosowania właściwych materii i formy, a nawet przewidzianych w rytuale słów: (1) powszechna jest praktyka polewania wodą jedynie włosów katechumena; (2) duchowieństwo Novus Ordo ma w pogardzie tradycyjną teologię sakramentalną; (3) kapłani Novus Ordo mają zwyczaj sprawowania liturgii z zastosowaniem osobistych innowacji oraz improwizowanych wypowiedzi; (4) brak odpowiedniego szkolenia kapłanów Novus Ordo w seminariach.

Polanie wodą jedynie włosów czyni ważność chrztu wątpliwą. Teologowie powszechnie nauczają, że do ważności potrzeba, by woda dotknęła skóry głowy. Jest tak dlatego, że włosy są „materią «nie-żywą»” – nie ożywianą przez duszę człowieka. Człowiek może stracić wszystkie włosy, a integralność jego ciała nie ponosi przy tym żadnego uszczerbku. Skóra z kolei jest żywą częścią ciała, ożywianą przez duszę. Utrata skóry równa się poniesieniu pewnego uszczerbku na całości ciała. Z tego względu zdecydowana większość teologów utrzymuje, że do ważności chrztu konieczny jest kontakt wody ze skórą. Słowo „obmycie” („ablucja”) oznacza polanie wodą skóry głowy – w przeciwieństwie do zwykłego dotknięcia nią głowy. Dlatego też w przedsoborowe podręczniki teologii wskazywały, że wodą należy polać głowę, lecz jeśli włosy są gęste, należy je odgarnąć, tak by odsłonić skórę głowy.

W przypadku noworodków nie jest to konieczne, ponieważ włosy są tak rzadkie, że skóra głowy zostaje polana bez wątpienia. Jednak w przypadku starszych dzieci należy dołożyć starań, by woda dotknęła skóry głowy. Tym bardziej należy tego dopatrzyć w przypadku dorosłych. [Polanie wodą jakiejkolwiek innej części ciała oznacza, że chrzest jest wątpliwy].

Kapłani tradycyjni polewają głowę dziecka wodą, kierując ją na jego czoło. W przypadku dorosłego proszą go, by pochylił się nad chrzcielnicą, a jednocześnie skierował wzrok w górę, tak by polać wodą jego czoło.

Świadectwa naocznych uczestników chrztów oraz nagrania video dowodzą, że szafarze Novus Ordo zasadniczo nie troszczą się o to, by polać wodą skórę głowy. Wątpliwie sakrament chrztu sprawowali nie tylko tacy ulubieńcy „konserwatywnych nowoobrzędowców” jak biskup Robert Barron, ale nawet sam święty Jan Paweł II.

Duchowni Novus Ordo mają w pogardzie filozofię oraz teologię scholastyczną. Św. Pius X w encyklice Pascendi, w której potępia modernizm, wskazuje ową pogardę jako charakterystyczną oznakę modernisty.

Dla opisania natury sakramentu przedsoborowi teologowie często mówili o materii i formie; materia to element fizyczny, na formę zaś składają się słowa, które nadają materii sens. W sakramencie chrztu materią jest woda, formą zaś – słowa. Duchowni Novus Ordo przyjęli subiektywistyczny i egzystencjalistyczny pogląd na sakramenty. Oznacza to, że podkreślają to, co sakrament znaczy dla przyjmującego, na jego odczuciach, zamiast na obiektywnej naturze sakramentu. Dlatego lekceważą troskę o harmonię materii i formy, sarkastycznie nazywając przedsoborowe podejście do formy chrztu „magicznymi formułkami”. Dla nich o istocie sakramentów stanowią znak, znaczenie i doświadczenie; materia i forma nie są tak istotne. A więc „kwestii włosów” nie uznają za ważną; nie stanowi dla nich warunku ważności sakramentu kontakt wody ze skórą.

W Stanach Zjednoczonych tysiące chrztów okazały się wręcz nieważne wskutek używania formy „My ciebie chrzcimy…” w miejsce „Ja ciebie chrzczę…”. Duchowny Novus Ordo w Phoenix, który dokonywał tej zamiany, zeznał, że nie miał pojęcia, że udziela sakramentu nieważnie – świadczy to dobitnie o fatalnym poziomie edukacji w nowoobrzędowych seminariach.

Wypowiedzi przedsoborowych teologów dotyczące chrztów wątpliwych lub udzielanych przez niekatolików:

o. Herbert Jone OFM, Teologia moralna (1951), nr 467:

„Chrzest warunkowy jest zawsze konieczny, jeśli istnieje nawet najmniejsza uzasadniona wątpliwość dotycząca ważności tego sakramentu, ponieważ jest on konieczny do zbawienia. Jeśli nie ma wątpliwości dotyczących ważności chrztu, nie wolno chrzcić nikogo ponownie, nawet warunkowo, nawet jeśli sakramentu udzielił świecki lub heretyk. Zanim ktokolwiek zostanie ochrzczony warunkowo ze względu na wątpliwość, należy postarać się o usunięcie wątpliwości w drodze badania. Jeśli nie można dowiedzieć się niczego o chrzcie nawróconego na Wiarę, chrzest warunkowy jest konieczny”.

„Chrzest jest bez wątpienia ważny, jeśli woda dotyka głowy chrzczonego. Jeśli włosy są bardzo gęste, lepiej polewać wodą czoło”.

„Do ważności chrztu wymagane jest, aby jedna i ta sama osoba polewała głowę wodą i wypowiadała słowa” [zdarzało się, że kapłan wypowiadał słowa, zaś wodę polewał głową na przykład ojciec chrzestny].

Benedictus Henricus Merkelbach OP, Summa Theologiæ Moralis. t. III, 1962, nr 168:

„Chrzest udzielony przez heretyka lub schizmatyka należy poddać badaniu; należy go dokonywać w każdym przypadku po zasięgnięciu rady biskupa. Jeśli chrzest jest wątpliwy albo nie da się przeprowadzić śledztwa lub dowiedzieć niczego o ważności sakramentu, należy założyć, że jest wątpliwy i udzielić chrztu warunkowego”.

ks. Frederick Schulze, Podręcnzik teologii pastoralnej, 1923:

„Obowiązująca dziś zasada praktycznie bez wyjątku nakazuje chrzcić warunkowo tych, którzy nawracają się z sekt protestanckich; istnieje bowiem uzasadniona wątpliwość dotycząca ważności ich uprzedniego chrztu. Niemniej jednak należy przeprowadzić w każdym przypadku badanie, aby kapłan nie znalazł się w nieuregulowanej sytuacji kanonicznej wskutek udzielenia ponownego chrztu bez wystarczającej przyczyny”.

o. Marcellinus Zalba SJ, Theologiæ Moralis Summa, 1958:

„Ci, którzy zostali ochrzczeni wątpliwie, jeśli chcą żyć na sposób chrześcijański i mieć nadzieję na otrzymanie chrześcijańskiej formacji, muszą zostać ochrzczeni warunkowo, publicznie lub prywatnie, w zależności od tego, czy istnieją dowody na to, że ich pierwszy (wątpliwy) chrzest odbył się publicznie czy też nie. Powodem, dla którego należy się w tej kwestii upewnić, jest fakt, iż chrzest wyciska niezniszczalne znamię i powtórzenie go bez potrzeby równałoby się wielkiemu świętokradztwu; ponieważ jednak chrzest jest konieczny do zbawienia, zawsze roztropnie będzie udzielić chrztu warunkowego, gdy tylko pojawia się choćby niewielka, lecz uzasadniona wątpliwość dotycząca uprzedniego chrztu”. [Autor cytuje przypis do decyzji Watykańskiej Kongregacji Krzewienia Wiary (nr 1346, 43), który mówi o tym, że „ochrzczeni przez katechistów winni zostać ochrzczeni warunkowo, chyba że dwóch świadków może zaświadczyć, iż chrzest został udzielony prawidłowo”. Katechiści to świeccy, których szkolono w zakresie nauczania innych Wiary i mieli oficjalne zezwolenie Kościoła na prowadzenie katechizacji. Posługiwali w większości, choć nie wyłącznie, na terenach misyjnych].

o. Nicholas Halligan OP, Udzielanie sakramentów, 1962:

„Gdy przeprowadzone z pilnością badanie ujawni poważne podstawy, by wątpić o udzieleniu lub ważnym udzieleniu chrztu, istnieje uzasadniona podstawa do udzielenia chrztu warunkowego; gdy pojawi się dalsza wątpliwość: „Czy wspomniane wyżej powody do wątpienia o ważności sakramentu są wystarczające, by udzielać chrztu warunkowego?”, należy ją rozstrzygnąć na korzyść chrztu warunkowego”.

o. Felix Cappello SJ, Tractatus Canonico-Moralis de Sacramentis, 1961:

„Zgodnie z dekretem Świętego Oficjum z 20 listopada 1878 r. w odniesieniu do indywidualnych przypadków należy przestrzegać następującej zasady: Z jakiegokolwiek miejsca lub z jakiejkolwiek sekty heretyk nawraca się na wiarę katolicką, należy przeprowadzić dochodzenie dotyczące ważności chrztu udzielonego przed odstępców. Nie wystarczy zbadać tego, czy stosowany przez sektę rytuał nie zawiera niczego, co czyniłoby chrzest nieważnym; ponadto należy zbadać, czy w konkretnym przypadku szafarz sakramentu dopełnił tego, co przewiduje rytuał danej sekty.

Jeśli po gruntownym zbadaniu sprawy zostanie w sposób pewny ustalone, że chrzest został udzielony ważnie, nie należy udzielać ponownego chrztu, lecz przyjąć od nawróconego wyrzeczenie się błędów i wyznanie wiary katolickiej.

Jeśli z kolei uda się w sposób pewny stwierdzić, że chrzest nie został udzielony lub został udzielony nieważnie, należy ochrzcić katechumena w sposób «bezwarunkowy». Jeśli biorąc pod uwagę okoliczności chrztu po przeprowadzeniu dochodzenia nie udało się ustalić z pewnością, czy chrzest był ważny czy nieważny (i podobnie, jeśli dochodzenia nie udało się przeprowadzić), lub jeśli pozostaje jakaś wątpliwość dotycząca ważności udzielonego chrztu, katechumena należy ochrzcić warunkowo w tajemnicy, to jest: nie w sposób publiczny”.

1Joseph G. Goodwine, The Reception of Converts, Waszyngton 1944, r. V, ss. 114–115.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *