Święty Robert Bellarmin SJ, doktor Kościoła – CZY PAPIEŻ MOŻE ZBŁĄDZIĆ – Rozdział VI

Święty Robert Bellarmin SJ, doktor Kościoła

CZY PAPIEŻ MOŻE ZBŁĄDZIĆ

W obronie papieży, którzy rzekomo pobłądzili w sprawach Wiary

ROZDZIAŁ VI

O Grzegorzu VII

Trzydziestym pierwszym oskarżanym przez naszych przeciwników jest papież Grzegorz, siódmy tego imienia. Autorzy Centurii potępiają go jako heretyka1, czarnoksiężnika, buntownika, winnego symonii, cudzołożnika i najgorszego nie tylko z papieży, lecz ze wszystkich ludzi. Z tego też względu nie nazywają go jego imieniem papieskim – Grzegorz, ani nawet nazwiskiem rodowym – Hildebrand; mianują go „Hellebrandem”, co po niemiecku tłumaczy się jako „węgle żarzące się w piekle”.

Teodor Bibliander w swej Kronice utrzymuje, że Grzegorz VII jest samym księciem Goga i Magoga, wszyscy inni zaś heretycy owego czasu nienawidzą go najbardziej spośród wszystkich papieży. Nade wszystko Tilman Hesh wierutnie kłamie na temat zeł, które zarzuca Grzegorzowi w swym dziele poświęconym mnichom, papieżom oraz ich pochlebcom2. Niemniej jednak ani Tilman, ani autorzy Centurii powołują się wyłącznie na jednego świadka – niejakiego kardynała Benno, który żył za pontyfikatu Grzegorza VII i napisał jego biografię.

Lektura książki owego Benno i odkrycie, jak wiele bezczelnych kłamstw zawiera, skłania mnie ku opowiedzeniu się za jedną z dwóch możliwości: albo Benno nigdy owej książki nie napisał – albo zamiast tego nazwiskiem Benno podpisał się pod nią faktyczny autor, jakiś luteranin; albo Benno napisał nie tyle życiorys Grzegorza VII, lecz raczej miał zamiar opisać to, czego mógłby dopuścić się najgorszy spośród papieży – podobnie jak Ksenofont napisał życiorys Cyrusa, króla perskiego, nie tyle dla opisania czynów Cyrusa, lecz raczej dla wskazania, jak powinien postępować najwspanialszy władca.

Tak czy inaczej nie należy ufać owego dziełu owego Benno w najmniejszym stopniu; staje się to jasne po zbadaniu wszystkich zadających mu kłam dzieł innych ówczesnych autorów, których należy darzyć większym zaufaniem: i to nie tylko ze względu na fakt, że owych autorów jest wielu, Benno zaś tylko jeden, ale również dlatego, że Benno kreował kardynałem antypapież Klemens III, którego cesarz Pierwszej Rzeszy ustanowił z nienawiści do Grzegorza3; Benno nie kreował kardynałem prawdziwy papież, jak fałszywie podaje Bibliander w swojej Kronice4, gdzie kłamliwie przedstawia Benno jako zaufanego Grzegorza. Jako że Benno był kardynałem z nadania antypapieża, nie mógł mówić dobrze o prawdziwym papieżu. Co więcej, owi inni poza Benno autorzy należeli do stronnictwa neutralnego i z tego powodu ich osąd był bardziej prawidłowy. Z łatwością można dowieść, że to, co pisze owa reszta, jest sprzeczne ze świadectwem Benna.

Wszystko, co pisze Benno, można sprowadzić do czterech punktów. Po pierwsze twierdzi on, że Grzegorz VII zdobył pontyfikat z użyciem siły militarnej bez uzyskania głosu choćby jednego kardynała i bez zgody duchownych oraz wiernych. Ale św. Anzelm, biskup Lugo (współczesny Grzegorza VII), napisał list do Wilberta, pozostającego w schizmie razem z antypapieżem Klemesem III; list zawierał następujące słowa: „Jeśli wolno mi mówić o naszym ojcu, świątobliwym Grzegorzu, powiem to, co św. Cyprian napisał o Korneliuszu: Został biskupem ze zrządzenia Bożego, z poparciem niemal całego duchowieństwa, i, jeśli wolno mi mówić całkiem otwarcie, z powszechną aklamacją – od przedstawicieli zgromadzonego ludu po starszych kapłanów i znakomitszych obywateli […]”. Opat Ursbergu przytacza ten list w swojej Kronice i dodaje, że wspomniany Anzelm był człowiekiem wielce uczonym i świątobliwym do tego stopnia, że o jego chwale po śmierci, a nawet w życiu doczesnym świadczyły dokonywane cuda.

Forma wyboru papieża przetrwała w relacji Platiny; przyjmuje ona następujące słowa: „My, kardynałowie Świętego Kościoła Rzymskiego, duchowieństwo, akolici, subdiakoni, kapłani, wspólnie z biskupami, opatami, zgromadzeni wraz z wieloma innymi duchownymi Kościoła, jak również wiernymi świeckimi, wybieramy dziś, 22 kwietnia, w bazylice św. Piotra w Okowach, w roku Naszego Pana Jezusa Chrystusa 1078, jako prawowitego wikariusza Chrystusowego, archidiakona Hildebranda, człowieka wielkiej uczoności, pobożności, roztropności, sprawiedliwości, prawości, religijności, skromności, trzeźwości i wstrzemięźliwości etc.”. Świadectwo zastosowania tej formy zachowało się zrządzeniem Opatrzności Bożej do naszych czasów, by stanowić argument przeciw kłamstwom Benna. Podobnie świadczą przeciw niemu wszyscy inni autorzy, cytowani poniżej.

Z kolei Benno twierdzi, że Grzegorz VII ekskomunikował Henryka IV, choć ten był niewinny (autorzy Centurii również mają śmiałość utrzymywać o niewinności cesarza5). Ale Stefan, biskup Halberstadt, mąż uczony i świątobliwy, napisał w roku 1090 (jak świadczy Dodechinus w uzupełnieniu do Mariana Szkota) do biskupa Walrama, podobnie jak Jan Tritemiusz w swej Kronice: „Słuchajcie tego, co prawdziwe – nie kłamstw; słuchajcie tego, co jest pewne – nie żartów; każdy, kto sprzedaje godności kościelne, jest heretykiem (bo praktykującym symonię); otóż władca imieniem Henryk, którego zowią królem, sprzedaje godności biskupie i opacie: Konstancję, Bamberg, Moguncję i wiele innych za pieniądze; Ratyzbonę, Augsburg i Strasburg za miecz; opactwo w Fuldzie za cudzołóstwo; biskupstwo Munsteru, czego nie godzi się mówić i słuchać, sprzedał za ohydny grzech sodomski. Gdyby ktoś miał nawet zuchwale zaprzeczać tym faktom, mając Niebo i ziemię za świadków, nawet ktoś obdarzony małą wiedzą nie będzie miał kłopotu z dojściem do wniosku: Henryk jest heretykiem. Ze względu na te straszliwe niegodziwości został ekskomunikowany przez Stolicę Apostolską i nie ma prawa sprawować nad nami żadnej władzy, ponieważ jesteśmy katolikami”.

Marian Szkot, współczesny Henryka IV, pisze: „Katolicki lud, widząc i słysząc o tych przestępstwach, podobnie jak o innych niebywale niegodziwych postępkach Henryka, zapalił się gorliwością o dom Izraela niczym prorok Eliasz. Po tym jak do Rzymu do papieża Aleksandra, biskupa na Stolicy Apostolskiej, skierowano doniesienia o postępowaniu Henryka, opłakiwano je w listach, niczym wznosząc z piersi żywych jęk udręki z powodu tych oraz rozlicznych innych czynów, których dopuścili się opętani szaleństwem symonii heretycy, mając Henryka za ich autora i protektora”6.

Podobnie Dodechinus, kontynuator dzieła Mariana, pisze w roku 1106: „Henryk był człowiekiem wykolejonym i w publiczny sposób został usunięty ze społeczności wierzących wskutek sprawiedliwego osądu; parał się bowiem handlem rzeczami duchowymi”. Ten sam autor donosi o wielu występkach Henryka IV w kronikach z lat 1090 oraz 1093. W tym samym okresie św. Anzelm z Canterbury napisał do Walrama list, poprzedzający jego pracę na temat przaśnego chleba; w dziele tym nazywa Henryka następcą Nerona, Domicjana i Dioklecjana. Z kolei Lamburg z Schaffnaburga donosi o niejednym przestępstwie Henryka, podobnie jak opat z Urspergu7, Albert Kranz8 oraz Jan Aventinus9, do którego autorzy Centurii często się odwołują. Lamburg pisze, co następuje: „Cesarz Henryk, czwarty tego imienia, był człowiekiem kapryśnym i zuchwałym; nie dysponował intelektem, lecz wielką bezczelnością, i prowadził życie rozwiązłe. Miał na swoim dworze do dyspozycji biskupstwa całych Niemiec – niektóre na sprzedaż, niektóre porzucone i przeznaczone na rabunek”10.

Po trzecie Benno pisze, że papież Grzegorz był heretykiem – zwolennikiem nauki Berengariusza, to jest: nie wierzył, iż w Eucharystii mamy do czynienia z prawdziwym Ciałem Chrystusa. Ale bez wątpienia nie można powiedzieć o tym papieżu nic bardziej kłamliwego, albowiem (pomijając już fakt, że nazywany jest świętym przez wszystkich autorów, że Leon IX i Mikołaj II, którzy potępili Berengariusza, zawsze utrzymywali z nim komunię, że żaden z uznanych autorów, nawet Zygisbert, który nie darzył go miłością, nie śmiał wysuwać podobnej hipotezy) sam Grzegorz, przewodnicząc soborowi turyńskiemu jako legat papieski, osobiście potępił owego Berengariusza. Norman Guitmund opisuje to w słowach następujących: „Sam Kościół potępił kłamstwa Berengariusza ustami papieża Leona niedługo po ich ogłoszeniu. W wyniku tego niezwłocznie, na soborze turyńskim, uczynił to obecny świątobliwy papież Grzegorz, podówczas arcydiakon Stolicy Apostolskiej. Co więcej, zdawało się, iż Berengariusz zszedł ze złej drogi, i Grzegorz łaskawie przyjął go z powrotem do wspólnoty wierzących. Gdy później Berengariusz wrócił się do zwrócenia swego, świętej pamięci papież Mikołaj ponownie obalił jego fałszywą naukę na soborze rzymskim”11.

Ale by nie mówiono, że Grzegorz za czasów, gdy był archidiakonem, zachowywał wiarę katolicką, ale stawszy się papieżem odstąpił od niej, zobaczmy, co pisze Tomasz Waldens, który przekazuje słowo po słowie decyzję Grzegorza VII, którą ogłosił przeciw Berengariuszowi w szóstym roku swego pontyfikatu; z relacji tej wynika w sposób najjaśniejszy z możliwych, że Benno kłamie12.

Jako czwarty w kolejności zarzut Benno podaje, że Grzegorz był człowiekiem do szpiku kości zdeprawowanym, uprawiał symonię, magię, nierząd, był też mordercą, nadto ukrył wszystkie swe zbrodnie; Benno relacjonuje także pewne opowieści, o których nie ma wzmianki u żadnego z szanujących się autorów, a które jednak Illyricus i Tilmann traktują niczym niebiańską wyrocznię.

Sprzeciwiają się tym rewelacjom niemal co do jednego ówcześni autorzy oraz późniejsi pisarze. Powołam się teraz wyłącznie na autorów niemieckich. Tritemiusz pisze w swej Kronice o soborze zwołanym przez cesarza: „Opat Wilhelm z Hirsau, wezwany na ów nikczemny sobór, pogardził nim i nie przybył, miał bowiem świadomość, że wikariusz Chrystusowy jest człowiekiem niewinnym i świątobliwym”. Otto z Fryzji notuje: „Hildebrand zawsze ściśle zachowywał zasady kościelne”13. W tej samej pracy na innym miejscu pisze: „Wiernych ukształtował wedle tego, co mówił, przykładu, który dawał; będąc silnym, nie obawiał się bronić własną piersią domu Bożego, prowadząc go przez wszystkie walki”14. I dalej: „Kościół, mając takiego pasterza, który wśród wszystkich kapłanów i papieży wyróżniał się gorliwością i autorytetem, nie miał powodu do smutku”15. Albert Kranz pisze: „Henryk IV bezprawnie naruszył autonomię praw Kościoła i ustanowił biskupów wedle własnej woli, lekceważąc najwyższego pasterza, Grzegorza VII i wszczął prześladowania tego świątobliwego człowieka”16.

Opat Urspergu nie śmiał, zdaje się, chwalić Grzegorza VII zbyt otwarcie, niemniej jednak w trzech miejscach ujawnia swe zdanie na jego temat. Pierwszy fragment zawiera wyrzut wobec Henryka IV, sformułowany w jasnych słowach: „Roku Pańskiego 1068 król Henryk, używając swobody wieku dojrzewania, zaczął pomieszkiwać w Saksonii, z dala od pozostałych części imperium; pogardzał książętami i uciskał szlachtę; wynosił niższych stanem do wysokich godności; poświęcał się polowaniom oraz podobnym rozrywkom i dzień w dzień świetnie się bawił – zajmował się tym bardziej niż należną troską o sprawiedliwość i za to został potępiony; wydawał szlacheckie córki za osoby niskiego stanu, ustanawiał prywatne straże, nie mając do możnych zbytniego zaufania […] Ostateczny los, koniec i upadek Henryka łączył się z tym, że zasiadł na tronie cesarskim pod własnym imieniem, jako czwarty władca owego imienia; wśród katolików jednak, to jest wszystkich zjednoczonych ze świętym Piotrem i jego następcami, zachowujących ufność i posłuszeństwo wobec praw chrześcijańskich, znany był jako szef rozbójników, jak również herezjarcha, apostata i prześladowca – bardziej dusz niż ciał”. Opat Urspergu podaje, że Henryk od wieku dojrzewania stawał się coraz większym tyranem i potwierdza, że osąd Grzegorza w sprawie cesarza był sprawiedliwy.

Niżej z kolei, cytując słowa zgromadzenia skierowane przeciw Grzegorzowi, następnie zaś to, co na jego obronę twierdził św. Anzelm, opat dodaje, co następuje: „Biskup Anzelm napisał to, co stoi w sprzeczności z jego wcześniejszą opinią, jest zaś człowiekiem wielkiej erudycji, żywego intelektu, szczególnej elokwencji, a co najlepsze, znany jest z bojaźni Bożej i prowadzenia budujących rozmów – do tego stopnia, że zarówno za życia, jak i po śmierci o jego chwale świadczą relacje dotyczące jego cudów”. Nie dziwi, że ten, który umieszcza chwalców Grzegorza przed tymi, którzy go potępiają, z pewnością milcząco dołącza do tych pierwszych.

Następnie opat Urspergu pisze o następcy Grzegorza VII [Wiktorze III]: „Dezyderiusz, rzymski kardynał, opat Monte Cassino, prawdziwy sługa Chrystusowy, choć cierpiący na sercu i całym ciele. Mimo że trudził się pod ciężarem wielkich dolegliwości cielesnych, osiągnął najwyższe stanowisko w Kościele z pomocą modlitw, a następnie opuścił ziemski padół po niedługim czasie”. Któż mógłby kwestionować, że ów Dezyderiusz, jeśli był prawdziwym sługą Chrystusa, a widziałby błędy Grzegorza, nigdy nie zgodziłby się na poparcie jego sprawy, a jednak uznał go za sprawiedliwego?

Nauclerus pisze w swej Kronice: „Grzegorz był człowiekiem pobożnym, bogobojnym, miłującym sprawiedliwość, niewzruszonym w trudnościach; ufał Bogu do tego stopnia, że bez obaw podejmował się wszystkiego w zakresie zabiegania o sprawiedliwość”17.

Marian Szkot, mnich z Fuldy, współczesny Grzegorza VII, pisze: „Gdy doszły jego uszu skargi i narzekania katolików na Henryka, jak również doniesienia o jego okrucieństwach, pałając gorliwością o chwałę Pańską, Grzegorz ogłosił wspomnianego ekskomunikowanym, w szczególności wskutek dopuszczania się przestępstwa symonii. Publiczne wyłączenie Henryka ze społeczności wiernych spotkało się z aprobatą wielu katolików, choć beneficjenci symonii oraz pochlebcy cesarza byli wielce niezadowoleni”18.

Opat Dodechinus, kontynuator dzieła Mariana Szkota, dodaje do kroniki roku 1085: „Papież Urban osobiście potwierdził, że pisma i deklaracje czcigodnego papieża Grzegorza przeciw schizmatykom pozostają w mocy”. W roku 1090 z kolei ponownie mówi o „świątobliwym papieżu Grzegorzu”.

Lambert Schaffnaburg, współczesny Dodechinusowi, pisze w swojej kronice wydarzeń w Niemczech: „Stałość Hildebranda, jego niepodatny na chciwość duch, zadają kłam zarzutom o jego upadkach […] Znaki i cuda dokonywane tak często wskutek modlitw papieża Grzegorza oraz jego płomienny zapał o Boga i przestrzeganie praw Kościoła umocniły go w wystarczający sposób przeciw wężowym językom jego krytyków”.

Podobnie, opisując śmierć Wilhelma, biskupa Utrechtu, który wspólnie z Bennem sprzeciwiał się Grzegorzowi, podaje, co następuje: „Wilhelm, dotknięty w trybie natychmiastowym poważną chorobą, wydawał z siebie w obecności wszystkich żałosne krzyki; następnie sprawiedliwym zrządzeniem Bożym utracił życie doczesne, podobnie jak i wieczne, ofiarował bowiem Henrykowi wszelkie swe przestępcze wysiłki mając nadzieję na zyskanie jego aprobaty, a mając świadomość poważnych zniewag wobec świątobliwego papieża, człowieka cnót apostolskich, Wilhelm domagał się dlań nawet publicznie zastosowania kar, podczas gdy Grzegorz był niewinny”.

Z kolei pisze: „Papież, odprawiwszy uroczystą Mszę, podszedł do Henryka, trzymając w ręku Ciało Pańskie, i dobitnie oświadczył: «Zbyt długo byłem już oskarżany przez ciebie i twoich pochlebców, że przejąłem Stolicę Apostolską drogą symonii i że zbrukałem się wieloma innymi przestępstwami. A zatem, by nie dać mu powodu do satysfakcji, by oczyścić się z podejrzenia o jakiekolwiek zgorszenie, wzywam Boga, by mocą Swego osądu oczyścił mnie z podejrzenia o którykolwiek z zarzucanych mi czynów, jeśli okażę się niewinny w podjętej próbie – lub abym padł trupem na miejscu – jeśli jestem winny». Następnie wziął do ust część Ciała Pańskiego i spożył je. Uczynił to w całkowitej wolności, lud zaś uradował się z tego dowodu niewinności papieża i wiwatował na jego cześć przez dłuższy czas; następnie Grzegorz zwrócił się w stronę cesarza i powiedział: «Proszę, zrób to samo, co ja». Cesarz, postarawszy się o przełożenie próby, ostatecznie odmówił oczyszczenia się z zarzutów w ten sam co Grzegorz sposób; a gdy wrócił do swoich, na nowo zaczął zachowywać się po staremu i nie ustał w wysiłkach aż udało mu się usunąć Grzegorza z Rzymu i podstawić w jego miejsce Gilberta z Rawenny”.

Spośród autorów niemieckich pozostaje Jan Turmair (Awentynus), który pisał w naszych czasach. Choć pisze on na temat Grzegorza VII wiele rzeczy powołując się na anonimowe źródło, od czasu do czasu prawda jednak zwycięża. Awentynus potępia Henryka, a wychwala Grzegorza: „Za Henrykiem ciągnęła się zła sława człowieka zaangażowanego w romanse, nieczystość, cudzołóstwa, którym nie przeczą nawet jego przyjaciele”19. I na tym samym miejscu: „Grzegorz VII ujawnia się jako największej stałości świątobliwy człowiek. Paweł Bernrietensis, który opisuje życie papieża w dwóch książkach, oraz pozostali obrońcy czci Grzegorza VII stają po jego stronie”.

A zatem niewinność Grzegorza VII potwierdza się na trzech polach: świadczą o niej pisarze, umierający adwersarze oraz sam Bóg, wezwany przez papieża na świadka. Do omówienia pozostaje tylko jedna kalumnia, mianowicie ta, którą zanotował w swej Kronice Zygisbert: pisze tam, iż Grzegorz VII był zdania, że księża, którzy chcieliby wykonywać funkcje kapłańskie, a żyli w konkubinatach, nie byliby w stanie ważnie dokonywać Przeistoczenia i w związku z tym zakazał chrześcijanom pozostawać w łączności z księżmi mającymi kochanki.

Odpowiadam: Zygisbert, jak donosi w Katalogu pisarzy Tritemiusz, należał do sekretarzy Henryka IV, a zatem zinterpretował Grzegorzowy interdykt wypaczając jego sens. Co więcej, nakazy Grzegorza dużo lepiej i wierniej przekazuje nam św. Anzelm, który żył wcześniej niż Zygisbert i znacznie święciej. Pisze Anzelm: „W sprawie kapłanów, którzy są publicznie ganieni i stają przed obliczem Bożym jako przeklęci z powodu utrzymywania niedozwolonych związków cielesnych; należy uznać, że apostołowie opatrznościowo ustanowili surową dyscyplinę kościelną, więc bez wątpienia w żadnym wypadku nie jest stosowne ani możliwe pobożne uczestnictwo we Mszy tam, gdzie owi przestępcy, pałając bezwstydną a odrażającą chucią, w pogardzie mają zakaz wydany przez Boga oraz świętych i porzucają święte ołtarze; powiem więcej: nie tylko je porzucają, lecz bezczeszczą niecnie. Nie należy stąd wyciągać wniosku, że sakramenty, które sprawują, są zdaniem Grzegorza nieważne; zamiast tego twierdzi on, iż sprawujący je niegodnie muszą stać się obiektem przekleństwa jako ci, którzy nie odnoszą się ze czcią do obecności Boga oraz aniołów, ludzie zaś odnoszą się do nich ze wstrętem; muszą oni zaprzestać brukania świętości”20. W ten sposób św. Anzelm, będąc Grzegorzowi VII współczesnym, poprawnie wyjaśnił jego dekret.

Wypadałoby również sporządzić katalog autorów, którzy pisali o Grzegorzu VII pochlebnie. Po pierwsze Leon Hostiensis, ówczesny papieża, sam pisał około roku 1080 wiele o jego świętości, która objawiała się również w fakcie, iż miewał niebiańskie widzenia oraz wizje osób ogłoszonych przez Kościół za sługi Boże21. W tym samym okresie Marian Szkot pisał o Grzegorzu VII jako o świętym papieżu, notując swe obserwacje od roku 1075 aż do 108322. Podobnie pisali Lamburg z Schaffnaburga23 oraz św. Anzelm z Canterbury24. Św. Anzelm z Lukki w swym liście do Guilberta oraz Stefan z Halberstadt w liście do Walramusa (opublikowanym przez Dodechina oraz Mariana Szkota); ponadto Bernard z Corbie25, o czym świadczy Tritemiusz w swym Katalogu pisarzy, oraz Guitmund26; z kolei Paweł Bernriensis oraz Gerochus Reichersperg, który w swym pisarstwie wspierał Grzegorza i z tego powodu został skazany na wygnanie, o czym świadczy Jan Turmair (Awentynus)27. Oto zatem dziesięciu świątobliwych i uczonych pisarzy, którzy bronili Grzegorza za jego życia. Jedynym spośród współczesnych Hildebrandowi pisarzy, który go oskarża, jest pseudokardynał Benno.

Z kolei około roku 1100 mamy Zygisberta i jego Kronikę. Wspomnieliśmy już o tym, jak sprzyjał on cesarzowi Henrykowi IV; niemniej jednak nigdy nie poważył się na przypisanie Grzegorzowi żadnego występku tego typu, które zarzucają mu Benno oraz autorzy Centurii; przypisał mu jedynie lekkomyślną gorliwość i błąd dotyczący szafarzy sakramentów, z którego to zarzutu w wystarczający sposób oczyścił go św. Anzelm. Z kolei ten sam Zygisbert w tym samym źródle nie milczy o tym, że Anzelm z Lukki bronił Grzegorza, Bóg zaś ukazał świętość owego Anzelma przez znaki i cuda; bez wątpienia przyczynia się to do chwały papieża Grzegorza. Niedługo później, w roku 1150, Gracjan odniósł się do dekretu Grzegorza28. Otton z Fryzji, wybijający się na tle swoich współczesnych erudycją oraz niesłychaną prawością życia, w swoich pismach również brał stronę Grzegorza29; podobnie czynili Wilhelm z Tyru około roku 188030 oraz Gotfryd z Viterbo31. W swej Kronice datowanej na okolice roku 1200 Konrad, opat Urspergu, nie chwali Grzegorza w sposób jawny, nie strofuje go jednak; na wiele półjawnych sposobów wspiera jego sprawę, bynajmniej go nie potępiając. W tym samym okresie Dodechinus, podobnie jak Marian Szkot, otwarcie pochwala Grzegorza, Henrykowi zaś stawia zarzuty. Około roku 1250 Wincenty świadczy o tym, że Grzegorz VII stał się sławny ze względu na dokonywane cuda oraz dar proroctwa32. Święty Tomasz cytuje owego autora jako godnego szacunku33. W życiorysie Grzegorza pochwala go Marcin z Opawy około roku 1300; tak samo Jan Villanus34, Flavio Biondo około roku 140035, Mateusz Palmieri w swej Kronice oraz Tomasz Waldens36’ św. Antonino Pierozzi ok. roku 145037, Platina w życiorysie Grzegorza; podobnie Eneasz Sylwiusz (papież Pius II) w kompendium Biondiego; Jan Tritemiusz około roku 1500 w swej Kronice; Nauclerus w swojej Kronice, Albert Kranz38, Sabellicus39, jak również Raffaello Maffei (zwany Volaterranusem)40. Wszyscy oni jawnie opisują Grzegorza VII jako świątobliwego. Mamy tu trzydziestu dwóch autorów, których przeciwstawiamy świadectwu jednego Benno; stępiamy tym bezczelność autorów Centurii oraz Tilemanna; zadajemy również kłam fałszerstwu Tilemanna, który poważył się napisać, że „przestępstwa” Grzegorza VII wyszły na światło dzienne dzięki mnichom i pochlebcom papieża – podczas gdy wykazaliśmy coś odwrotnego: papież Hildebrand był przez wszystkich chwalony.

1Cent. 11, r. 10.

2De Ecclesia, księga 1, r. 9.

3Onuphrius, de Pontificibus.

4Tabul. 13.

5Cent. 11, r. 6, kol. 264.

6Kronika na rok 1125.

7In Chronico.

8Metropolis, lib. 5 et Saxoniae lib. 5.

9Annalium Boiorum, lib. 5.

10Instit. Lib. 4, ch. 11, § 13.

11De Eucharistia, lib. 3.

12De Sacramentis, tomo 2, ch. 43.

13Histor., księga 6, r. 32.

14Ibid, r. 34.

15Ibid, r. 36.

16In Metropoli, księga 5, r. 20.

17Chron., gener. 37.

18In Chronico, anni MLXXV.

19Annalium Boiorum, lib 5, pag. 563.

20Epist. 8 ad Gulielmum Abbatem.

21Historiae Cassinensis, księga 3.

22Lib. 3 Chronici.

23Pod koniec dzieła pt. Historia Germanica.

24W Liście 8 oraz na początku księgi De azyma.

25In Apologia pro Gregorio.

26De Sacramento Eucharistiae, lib. 1&3.

27Annal. Boiorum., lib. 5.

2815 quest., 6, canon Nos Sanctorum.

29Hist., lib. 6.

30De bello sacro, capite 13.

31Chronicus universalis, parte 17.

32Speculum Historiale, lib. 25, cap. 44.

332.2. quaest. 12, art. 2.

34Hist. Florentinae, lib. 4, cap. 21.

35Decade 2, lib 3.

36Tomo 2, cap. 43.

37Secunda Parte Summae Historialis, tit. 16, cap. 1 § 21.

38Metropolis, lib. 5.

39Enneade 9, lib. 3.

40Anthropologiae lib. 22; res gestas Gregorii.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *